Zorgtechnologie: doe een Bottleneck Check

Home » Onderzoek » Zorgtechnologie

Zorgtechnologie

Veel zorgorganisaties willen investeren in zorgtechnologie, digitale zorg en zorginnovatie of zetten daar al flink op in. Maar de ambitie komt vaak niet overeen met de opbrengst in de zorgpraktijk. Waarom lukt het niet om zorgtechnologie succesvol te implementeren? Waarom is de stap van een succesvolle pilot naar brede implementatie zo moeilijk?

Waarop loopt de implementatie van zorgtechnologie vast?

Een innovatie kan technisch uitstekend functioneren, een mooie businesscase hebben, gewaardeerd worden door cliënten én toch vastlopen. De redenen hiervoor kunnen zeer uiteenlopend zijn. Vaak wordt er al snel naar de technologie gekeken, maar de grootste belemmeringen zijn zelden uitsluitend technisch van aard. De Bottleneck Check van Trendbureau Gelderland is netwerkanalyse die ontwikkeld is om snel en doelmatig te achterhalen waar de implementatie of opschaling van zorgtechnologie binnen een organisatie vastloopt en welke interventies nodig zijn om dat te doorbreken. De vraag die je je moet stellen is namelijk niet “Waarom werkt de technologie niet?” maar: “Hebben we alle relevante delen van het netwerk rond de technologie zo ingericht dat de technologie kan floreren?”

De pilot was zo succesvol, waarom lukt het opschalen dan niet?

Dit is een veelgehoorde vraag. Een valkuil die hierbij vaak voorkomt is dat de mensen die betrokken zijn bij de pilot sterk overtuigd zijn van het belang en het nut van de innovatie. Het zijn vaak ook mensen met een natuurlijk hang naar vernieuwing of mensen die technologie nou eenmaal leuk vinden. Er vormt zich dan een klein, hecht team dat doordrongen is van het belang van de innovatie en met aandacht en energie werkt aan de implementatie ervan. Die ‘vertroeteling’ van de innovatie valt echter meestal weg als de technologie moet worden opgeschaald en dan blijkt dat de hechte samenwerking, de gedrevenheid en de aandacht juist cruciaal waren voor het slagen van de innovatie. Een analyse van de bottlenecks in de organisatie buiten die beschermde omgeving om helpt de problemen rondom innovatie bloot te leggen.

Wat is de Bottleneck Check?

De Bottleneck Check is een methode waarmee in kort tijdsbestek geanalyseerd kan worden waar de implementatie of opschaling van een zorgtechnologie vastloopt. Centraal staat een netwerkanalyse van alle actoren die betrokken zijn bij de besluitvorming, de financiering, het beheer, en het dagelijkse gebruik van een innovatie. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:

  • De verdeling van taken en verantwoordelijkheden
  • De onderlinge afhankelijkheden
  • De informatiestromen
  • De financiële stromen
  • De kwaliteit van samenwerkingsrelaties.


Door dit in kaart te brengen wordt zichtbaar hoe een innovatie daadwerkelijk in de organisatie is ingebed en waar het in het netwerk opstropt. De doelstelling is daarbij niet om een “schuldige” aan te wijzen, in de meeste gevallen is iedereen van goede wil, maar “chokepoints” in het netwerk te identificeren: die plekken waar het – vaak om begrijpelijke redenen – toch blijft haken. Op basis hiervan wordt een advies uitgebracht hoe het netwerk beter ingericht kan worden.

Welke stakeholders zijn betrokken bij succesvolle opschaling van zorgtechnologie?

Deze netwerkanalyse is van belang omdat een succesvolle implementatie van zorgtechnologie niet alleen afhangt van de werking van de technologie, maar ook afhangt van de samenwerking tussen veel verschillende partijen binnen en buiten uw zorgorganisatie, waaronder:

  • Bestuurders
  • Toezichthouders
  • Zorgmanagers
  • Zorgprofessionals
  • Cliënten/patiënten
  • Innovatiemanagers
  • ICT-afdelingen
  • Inkopers
  • Kwaliteitsfunctionarissen
  • Technologieleveranciers
  • Financiële afdelingen

De Bottleneck Check brengt deze partijen in kaart en laat zien hoe ze met elkaar verknoopt zijn met een focus op de samenwerking tussen de actoren.

Uit welke stappen bestaat de Bottleneck Check?

Onze bottleneck check bestaat uit 3 stappen

  1. Een korte en krachtige analyse van het beleid en de doelstellingen van de organisatie op het gebied van zorgtechnologie. Dit biedt het kader waar langs het functioneren van het netwerk gemeten kan worden.
  2. De tweede stap is het identificeren en analyseren van alle actoren die invloed hebben op de implementatie of opschaling van zorginnovaties. Vragen die hierbij leidend kunnen zijn, zijn bijvoorbeeld:
    • Wie neemt welke besluiten?
    • Is het duidelijk wie er aan de slag moet en nemen die het eigenaarschap ook?
    • Levert de technologie wat ervan verwacht wordt?
    • Wat voor ondersteuning levert de leverancier en hoe snel?
    • Wordt de ondersteuning van de leverancier ook gezien en benut?
    • Is iedereen voldoende getraind (ook de mensen die ná de introductie van de technologie bij je zijn komen werken)?
    • Zit er weerstand tegen zorgtechnologie in de organisatie? Zo ja, waarom?
    • Zijn mensen overvraagd? Welke opgaven liggen er nog meer?
    • Welke informatie is voor wie toegankelijk en hebben mensen die informatie ook tot zich genomen?
    • Hoe verhoudt de technologie zich tot de bestaande processen?
    • Zijn er onbedoelde negatieve neveneffecten ontstaan voor cliënten of zorgmedewerkers?
    • Is de (mogelijke) opbrengst van de technologie bij iedereen in beeld?
    • Worden de successen voldoende gecommuniceerd?
  1. Na deze analyse vatten we de resultaten samen in een handzaam en gefocuste rapportage. Hierin benadrukken we natuurlijk de bottlenecks, maar ook de kwaliteiten van het netwerk en brengen we een advies uit dat gericht is op verandering op de korte termijn.


Hoe vergroot je het innovatievermogen van een zorgorganisatie?

Voor bestuurders en toezichthouders biedt de Bottleneck Check niet alleen inzicht in de belemmeringen die innovatie tegenhouden, maar ook in de kwaliteit die het netwerk wél bezit. Dit geeft vervolgens ook een indicatie van het innovatievermogen van de organisatie en zicht op welke delen van de organisatie juist heel goed functioneren wellicht ook extra ondersteuning verdienen. De methode maakt daarmee zichtbaar waar structurele verbeteringen nodig zijn maar ook waar de (verborgen) kwaliteit zit.

Conclusie: de echte bottleneck zit verborgen in het netwerk

Wie wil begrijpen waarom zorgtechnologie niet opschaalt, moet verder kijken dan de technologie zelf. De grootste belemmeringen bevinden zich meestal in de verbindingen in het netwerk. Als een persoon of afdeling in het netwerk overvraagd is stagneert het geheel. Als er ruis zit op de lijn tussen twee belangrijke delen in het netwerk ontstaat er verwarring en vertraging. De Bottleneck Check maakt dit soort knelpunten zichtbaar en biedt handelingsperspectief om ze weg te nemen. Daarmee helpt de methode zorgorganisaties om zorginnovaties sneller, effectiever en duurzamer op te schalen en bij te dragen aan de transformatie naar passende, toekomstbestendige en digitale zorg.

Bottleneck checks kunnen vaak binnen een maand worden uitgevoerd. Ze worden uitgevoerd onder leiding van dr. Louis Neven. Louis heeft 20 jaar ervaring als onderzoeker op het gebied van zorgtechnologie en ouderen en is gepromoveerd op actor-netwerk analyses van zorgtechnologie.

Neem contact op met Louis: 
06-25107598
l.neven@trendbureaugelderland.nl

Enkele Blogs over zorgtechnologie

beer robot als zorgmiddel
Zorgtechnologie

Paul en Paultje

Robots in de zorg Robots in de zorg spreken tot de verbeelding. Voor de een is het een teken van de toekomst. Voor de ander

Lees verder »
zorgtechnologie toepassing sleutelvinder
Zorgtechnologie

Blast from the Past

Het moet ergens midden of eind jaren 80 zijn geweest. Mijn vader, mijn moeder, mijn zus, al mijn ooms en tantes, alle neefjes en nichtjes

Lees verder »